Στην προηγούμενη μου ανάρτηση κατέθεσα κάποιες σκέψεις στην προσπάθεια που κάνω να καταλάβω την επίμονη στήριξη της ελληνικής κοινωνίας στο δικομματικό πολιτικό κατεστημένο. Οι σκέψεις μου κατέληγαν στο ότι μεγάλα τμήματα της ελληνικής κοινωνίας στηρίζουν από συμφέρον το δικομματισμό και είναι εξίσου υπεύθυνα για την κατάσταση της χώρας όσο και το ίδιο το οικονομικοπολιτικό κατεστημένο. Για να αλλάξουν λοιπόν πρέπει να πειστούν να αλλάξουν.
Πώς μπορεί να γίνει αυτό; Η ιστορία μας έχει δείξει δυο πράγματα. Πρώτον ένα κοινωνικό σύστημα δεν καταρρέει αν δεν αποτύχει να καλύψει τις περισσότερες από τις ανάγκες των κατοίκων μιας χώρας. Αυτή είναι η αναγκαία συνθήκη. Παρόλα αυτά συνήθως η αποτυχία αυτή δεν είναι αρκετή. Οι άνθρωποι θα επιμείνουν στην στήριξη ενός συστήματος από μάταιο συμφέρον, φόβο και συνήθεια, αν δεν ανακαλύψουν κάτι καλύτερο για να το αντικαταστήσει. Η στήριξη του μεγαλύτερου μέρους της ελληνικής κοινωνίας στον δικομματισμό οφείλεται στην ύπαρξη και των τριών παραπάνω στοιχείων.
Το "μάταιο" συμφέρον είναι το πλέον φανερό στήριγμα του δικομματισμού. Το αναγνωρίζουμε κάθε φορά που κάποιος συμπολίτης μας εύχεται να βρει ένα "μέσον" είτε για να διοριστεί είτε για κάποια άλλη εξυπηρέτηση. Το αναγνωρίζουμε όταν ακούμε αυτούς τους ανθρώπους να αντιμετωπίζουν με κυνισμό και απαξία όσους διατυπώνουν την άποψη ότι το ελληνικό κράτος πρέπει να αποβάλλει τη διαφθορά. Κατά τη γνώμη τους όσοι διατυπώνουν τέτοιες απόψεις είναι βλάκες που θα πρέπει να σταματήσουν να ονειροβατούν και να κοιτάξουν να βρουν ένα μέσον μπας και βολευτούν. Οι ελπίδες όσων βασίζονται στη διαφθορά για να προχωρήσουν είναι μάταιες αφενός γιατί είναι όλο και πιο δύσκολο να εξασφαλίσει κάποιος κάτι μέσω γνωριμιών και αφετέρου γιατί ακόμη και αν τα καταφέρει να ευνοηθεί μια φορά, θα ζημιωθεί δέκα. Κι αυτό γιατί η διαφθορά σταδιακά υποβαθμίζει όλο και περισσότερο την κοινωνία μας.
Η συνήθεια από την άλλη δεν είναι κάτι που αναγνωρίζεται τόσο εύκολα. Παρόλα αυτά αποτελεί έναν πολύ σημαντικό παράγοντα. Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως η περίοδος της μεταπολίτευσης, η οποία συμπίπτει με την κυριαρχία του δικομματισμού, είναι -στο μεγαλύτερο μέρος της- μια περίοδος ευημερίας για την Ελλάδα. Το μεταπολιτευτικό (δικομματικό) πολιτικό σύστημα έδωσε λύσεις σε χρόνια προβλήματα της ελληνικής κοινωνίας, όπως η επούλωση των τραυμάτων του εμφυλίου, το εθνικό σύστημα υγείας, μεγαλύτερη κοινωνική δικαιοσύνη σε σχέση με το παρελθόν και, το σημαντικότερο, κοινωνική ανάπτυξη και σταθερή δημοκρατία δυτικού τύπου. Οι Έλληνες λοιπόν ήταν συνηθισμένοι να βρίσκουν λύσεις στα περισσότερα προβλήματά τους μέσα από το πολιτικό σύστημα της μεταπολίτευσης.
Τα τελευταία χρόνια ωστόσο το μεταπολιτευτικό πολιτικό σύστημα έχει φτάσει στα όριά του. Δεν είναι σε θέση να δώσει λύση στα θεμελιώδη προβλήματα της διαφθοράς και της οικολογικής κρίσης, ενώ η όποια ανάπτυξη είναι οικονομική και όχι και κοινωνική. Οι Έλληνες όμως είναι ακόμη "μαθημένοι" να βρίσκουν τις λύσεις μέσα από αυτό. Ελλείψει μιας σαφούς εναλλακτικής λύσης, οι άνθρωποι καταφεύγουν στις λύσεις που τους είναι γνωστές από το παρελθόν. Η "συνήθεια" αυτή είναι εντονότερη στις γενιές που πρόλαβαν να ζήσουν στο σύστημα αυτό όσο ακόμη έφερνε αποτελέσματα, και πιο αδύναμη -φυσικά- στη νεολαία.
Η συνήθεια και το μάταιο συμφέρον είναι δυο ήδη αρκετά ισχυρά στηρίγματα του οικονομικοπολιτικού κατεστημένου. Ωστόσο ο δικομματισμός στηρίζεται και στο φόβο. Το τελευταίο αυτό στήριγμα όμως χρήζει περισσότερης ανάλυσης, μαζί με ένα μικρότερο κόμμα που το έχει κάνει σημαία του.
Πώς μπορεί να γίνει αυτό; Η ιστορία μας έχει δείξει δυο πράγματα. Πρώτον ένα κοινωνικό σύστημα δεν καταρρέει αν δεν αποτύχει να καλύψει τις περισσότερες από τις ανάγκες των κατοίκων μιας χώρας. Αυτή είναι η αναγκαία συνθήκη. Παρόλα αυτά συνήθως η αποτυχία αυτή δεν είναι αρκετή. Οι άνθρωποι θα επιμείνουν στην στήριξη ενός συστήματος από μάταιο συμφέρον, φόβο και συνήθεια, αν δεν ανακαλύψουν κάτι καλύτερο για να το αντικαταστήσει. Η στήριξη του μεγαλύτερου μέρους της ελληνικής κοινωνίας στον δικομματισμό οφείλεται στην ύπαρξη και των τριών παραπάνω στοιχείων.
Το "μάταιο" συμφέρον είναι το πλέον φανερό στήριγμα του δικομματισμού. Το αναγνωρίζουμε κάθε φορά που κάποιος συμπολίτης μας εύχεται να βρει ένα "μέσον" είτε για να διοριστεί είτε για κάποια άλλη εξυπηρέτηση. Το αναγνωρίζουμε όταν ακούμε αυτούς τους ανθρώπους να αντιμετωπίζουν με κυνισμό και απαξία όσους διατυπώνουν την άποψη ότι το ελληνικό κράτος πρέπει να αποβάλλει τη διαφθορά. Κατά τη γνώμη τους όσοι διατυπώνουν τέτοιες απόψεις είναι βλάκες που θα πρέπει να σταματήσουν να ονειροβατούν και να κοιτάξουν να βρουν ένα μέσον μπας και βολευτούν. Οι ελπίδες όσων βασίζονται στη διαφθορά για να προχωρήσουν είναι μάταιες αφενός γιατί είναι όλο και πιο δύσκολο να εξασφαλίσει κάποιος κάτι μέσω γνωριμιών και αφετέρου γιατί ακόμη και αν τα καταφέρει να ευνοηθεί μια φορά, θα ζημιωθεί δέκα. Κι αυτό γιατί η διαφθορά σταδιακά υποβαθμίζει όλο και περισσότερο την κοινωνία μας.
Η συνήθεια από την άλλη δεν είναι κάτι που αναγνωρίζεται τόσο εύκολα. Παρόλα αυτά αποτελεί έναν πολύ σημαντικό παράγοντα. Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως η περίοδος της μεταπολίτευσης, η οποία συμπίπτει με την κυριαρχία του δικομματισμού, είναι -στο μεγαλύτερο μέρος της- μια περίοδος ευημερίας για την Ελλάδα. Το μεταπολιτευτικό (δικομματικό) πολιτικό σύστημα έδωσε λύσεις σε χρόνια προβλήματα της ελληνικής κοινωνίας, όπως η επούλωση των τραυμάτων του εμφυλίου, το εθνικό σύστημα υγείας, μεγαλύτερη κοινωνική δικαιοσύνη σε σχέση με το παρελθόν και, το σημαντικότερο, κοινωνική ανάπτυξη και σταθερή δημοκρατία δυτικού τύπου. Οι Έλληνες λοιπόν ήταν συνηθισμένοι να βρίσκουν λύσεις στα περισσότερα προβλήματά τους μέσα από το πολιτικό σύστημα της μεταπολίτευσης.
Τα τελευταία χρόνια ωστόσο το μεταπολιτευτικό πολιτικό σύστημα έχει φτάσει στα όριά του. Δεν είναι σε θέση να δώσει λύση στα θεμελιώδη προβλήματα της διαφθοράς και της οικολογικής κρίσης, ενώ η όποια ανάπτυξη είναι οικονομική και όχι και κοινωνική. Οι Έλληνες όμως είναι ακόμη "μαθημένοι" να βρίσκουν τις λύσεις μέσα από αυτό. Ελλείψει μιας σαφούς εναλλακτικής λύσης, οι άνθρωποι καταφεύγουν στις λύσεις που τους είναι γνωστές από το παρελθόν. Η "συνήθεια" αυτή είναι εντονότερη στις γενιές που πρόλαβαν να ζήσουν στο σύστημα αυτό όσο ακόμη έφερνε αποτελέσματα, και πιο αδύναμη -φυσικά- στη νεολαία.
Η συνήθεια και το μάταιο συμφέρον είναι δυο ήδη αρκετά ισχυρά στηρίγματα του οικονομικοπολιτικού κατεστημένου. Ωστόσο ο δικομματισμός στηρίζεται και στο φόβο. Το τελευταίο αυτό στήριγμα όμως χρήζει περισσότερης ανάλυσης, μαζί με ένα μικρότερο κόμμα που το έχει κάνει σημαία του.